Wsiadasz do swojego nowego auta, a ono już wie, że wczoraj źle spałeś. Analizuje drgania kierownicy, styl hamowania i to, jak często słuchasz głośnej muzyki. Brzmi jak scenariusz filmu science-fiction? To już teraźniejszość. Nowoczesne samochody, naszpikowane czujnikami, zbierają gigabajty danych. Pytanie brzmi: co się z nimi dzieje i czy Twoja kolejna składka OC nie zależy już od tego, jak ostro wchodzisz w zakręty?

Początkowo ten temat miał dotyczyć sensacyjnych doniesień o jednym z chińskich modeli, który rzekomo masowo wysyła dane o stylu jazdy do ubezpieczycieli. Szybko okazało się, że to informacja niepotwierdzona i bliższa clickbaitowi niż faktom. Jednak problem jest realny i dotyczy praktycznie każdego nowego pojazdu na rynku, niezależnie od kraju pochodzenia. Zamiast gonić za sensacją, skupmy się na konkretach: co Twój samochód naprawdę o Tobie wie i jakie ma to konsekwencje.

Smartfon na kółkach, czyli co dokładnie rejestruje Twoje auto?

Współczesny pojazd to zaawansowany komputer z setkami czujników, kamer, radarów i modułów GPS. Zbierają one dane nie tylko o stanie technicznym, ale przede wszystkim o Tobie i Twoim otoczeniu. To prawdziwa kopalnia informacji.

Dane, o których prawdopodobnie nie miałeś pojęcia:

• Parametry jazdy: To oczywiste – prędkość, obroty silnika, zużycie paliwa. Ale także: jak gwałtownie przyspieszasz i hamujesz, jak płynnie pokonujesz zakręty, jak często aktywują się systemy ABS czy ESP. Komputer tworzy precyzyjny profil Twojego stylu jazdy.
• Dane lokalizacyjne: Każda trasa, każdy postój, adres domu, pracy i najczęściej odwiedzanych miejsc. Samochód wie, gdzie byłeś, jak długo i jaką drogę wybrałeś.
• Dane biometryczne: Coraz popularniejsze systemy monitorowania zmęczenia kierowcy (DMS) to kamery skierowane na Twoją twarz. Analizują ruchy gałek ocznych, częstotliwość mrugania i pozycję głowy. Głośno było o systemie w Xiaomi SU7, który krytykowano za nadgorliwość – potrafił interpretować naturalnie wąskie oczy kierowcy jako objaw senności.
• Dane z otoczenia: Kamery i radary, które wspierają systemy bezpieczeństwa, nieustannie skanują otoczenie. Rejestrują inne pojazdy, pieszych, znaki drogowe, a nawet pobliskie sieci Wi-Fi. Twój samochód tworzy cyfrową mapę wszystkiego, co go otacza.
• Informacje z telefonu: Parując smartfon z systemem inforozrywki, udostępniasz listę kontaktów, historię połączeń, a czasem nawet treść wiadomości.

Kto ma dostęp do Twoich danych? Droga od producenta do ubezpieczyciela

Zebrane dane nie leżą bezczynnie w pamięci komputera pokładowego. Są cennym zasobem, do którego kolejka chętnych jest długa.

Producent – pierwszy w kolejce

Oficjalnie producenci zbierają dane w celach badawczo-rozwojowych. Analiza stylu jazdy milionów kierowców pozwala im udoskonalać algorytmy autonomicznej jazdy, poprawiać wydajność pojazdów i projektować lepsze systemy bezpieczeństwa. Dane te są też niezbędne do świadczenia usług online, takich jak zdalne sterowanie funkcjami auta czy aktualizacje oprogramowania (OTA).

Podmioty trzecie – tu zaczynają się schody

Największe kontrowersje budzi udostępnianie lub sprzedawanie danych firmom zewnętrznym. W Stanach Zjednoczonych głośne były przypadki, gdzie producenci samochodów przekazywali dane o stylu jazdy do firm analitycznych, takich jak LexisNexis. Te z kolei tworzyły "raporty ryzyka" i sprzedawały je towarzystwom ubezpieczeniowym, co prowadziło do nagłych i niewyjaśnionych podwyżek składek dla kierowców, którzy nawet nie wiedzieli, że są oceniani.

W Europie chroni nas RODO (GDPR), które wymaga świadomej zgody na przetwarzanie danych. Problem w tym, że zgody te często są ukryte w wielostronicowych regulaminach, które bezrefleksyjnie akceptujemy, chcąc jak najszybciej połączyć telefon z nowym autem.

Czy Twój styl jazdy już teraz wpływa na składkę OC?

W Polsce na wysokość składki OC wpływają głównie dane demograficzne (wiek, miejsce zamieszkania), historia szkodowości z bazy UFG oraz parametry pojazdu. Ubezpieczyciel nie ma bezpośredniego dostępu do komputera Twojego samochodu.

Jednak na rynku globalnym, a powoli także w Polsce, rozwija się model Usage-Based Insurance (UBI), czyli ubezpieczeń opartych na telematyce. Działa to na dwa sposoby:

• Aplikacja w telefonie: Instalujesz aplikację ubezpieczyciela, która za pomocą GPS i czujników w smartfonie monitoruje Twój styl jazdy.
• Urządzenie w aucie: Otrzymujesz małe urządzenie, które podłączasz do gniazda OBD2 w samochodzie.

W obu przypadkach świadomie zgadzasz się na monitorowanie w zamian za potencjalną zniżkę za bezpieczną jazdę. Choć bezpośrednie wysyłanie danych z fabrycznego systemu auta do ubezpieczyciela bez Twojej wiedzy jest w UE prawnie wątpliwe, kierunek jest jasny. Producenci aut i ubezpieczyciele zacieśniają współpracę, a granica między danymi pojazdu a ofertą ubezpieczeniową będzie się zacierać.

Chińskie samochody a prywatność – uzasadnione obawy czy panika?

Obawy dotyczące prywatności są szczególnie nasilone w przypadku marek chińskich, takich jak BYD, MG czy Xiaomi. Nie wynikają one z uprzedzeń, ale z twardego prawa. Chińskie przepisy dotyczące bezpieczeństwa narodowego mogą zobowiązywać tamtejsze firmy do pełnej współpracy z rządem i udostępniania zgromadzonych danych na żądanie służb.

Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa wskazują na potencjalne ryzyko. Samochody, które masowo skanują otoczenie, mogłyby być wykorzystane do mapowania infrastruktury krytycznej, śledzenia urzędników państwowych czy wojskowych. Choć trzeba jasno powiedzieć – na dziś nie ma publicznych dowodów na wykorzystywanie chińskich aut do celów szpiegowskich w Europie. Mimo to, rządy państw zachodnich i agencje bezpieczeństwa zalecają ostrożność. Praktyczna porada? Jeśli masz obawy, może nie warto parować telefonu służbowego z wrażliwymi danymi w takim pojeździe.

Jak chronić swoją prywatność w erze cyfrowej motoryzacji?

Całkowite odcięcie się od zbierania danych w nowym aucie jest praktycznie niemożliwe. Można jednak podjąć kroki, by odzyskać część kontroli.

• Czytaj (przynajmniej pobieżnie) regulaminy: Zanim klikniesz "Zgadzam się" w aplikacji producenta, sprawdź, na co wyrażasz zgodę. Szukaj zapisów o udostępnianiu danych stronom trzecim.
• Zarządzaj ustawieniami prywatności: Przejrzyj menu systemu inforozrywki w swoim samochodzie. Wielu producentów pozwala na ograniczenie zbierania niektórych danych (np. lokalizacyjnych).
• Bądź świadomym użytkownikiem: Zastanów się, czy wszystkie funkcje online są Ci niezbędne. Czasem mniej znaczy bezpieczniej.

Technologia w motoryzacji pędzi do przodu, oferując niesamowity komfort i bezpieczeństwo. Jej drugą stroną jest jednak nasza prywatność. W RS Performance skupiamy się na tym, co realnie wpływa na sprawność i bezpieczeństwo Twojego pojazdu. Choć nie jesteśmy w stanie zmienić oprogramowania producenta, możemy precyzyjnie zdiagnozować każdy element elektroniki pokładowej. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do działania systemów w Twoim aucie lub po prostu chcesz mieć pewność, że wszystko działa jak w zegarku – zapraszamy na profesjonalną diagnostykę komputerową do naszego serwisu w Gdańsku. Nasi eksperci potrafią oddzielić marketing od rzetelnej mechaniki i elektroniki.